از سکولار تا مقدس؛ تحولات فضایی مسجد و مصلای دانشگاه تهران تا دورۀ انقلاب فرهنگی
این چکیدهی مقالهای است که بهعنوان یک فصل در کتاب در جستوجوی زمان از دسترفته: مجموعهمقالههایی دربارهی روزهای آغاز انقلاب فرهنگی در دانشگاههای ایران توسط انتارات گام نو با حمایت موسسهی رحمان منتشر شده است:
با وجود آنکه سیاستِ فضا نمودی عیان در محوریتهای ابلاغی انقلاب فرهنگی نداشته، اما با ردگیری رویدادهای تاریخیِ اوایل انقلاب میتوان ارتباط معناداری بین تحولات اجتماعی-سیاسی با تحولات کالبدی دانشگاه جست. تحولات مصلا (زمینچمن) و مسجد دانشگاه تهران نشان میدهد که تغییرات فضایی آنها در نسبت معناداری با تغییرات سیاسی رقم خورده است. تبارشناسی این دو فضا از طریق منابع کتابخانهای و آرشیوی، خاطرات مکتوب و تصاویر بهجامانده نشان میدهد که بهرهبرداری از آنها در آستانهی انقلاب اسلامی نسبت به دورهی پهلوی دگرگون شده و فضا به شکل دیگری مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین با تحلیل لایههای نمادین، کارکردی، گفتمانی و غیرگفتمانی مشخص میشود که هر دو فضا دچار تحولاتی ماهوی شده و از یک موقعیت تشریفاتی-سکولار در دورهی پیشاانقلابی به یک کانون اجتماعی-سیاسی در دورهی انقلابی تبدیل شدهاند. اما با تثبیت انقلاب و همزمان با وقوع انقلاب فرهنگی ماهیت مقدس فضاهای دینی دانشگاه مورد تأکید قرار گرفت و متعاقب آن، اقداماتی در جهت حفظ حریم مقدس آنها انجام شد.با وجود آنکه سیاستِ فضا نمودی عیان در محوریتهای ابلاغی انقلاب فرهنگی نداشته، اما با ردگیری رویدادهای تاریخیِ اوایل انقلاب میتوان ارتباط معناداری بین تحولات اجتماعی-سیاسی با تحولات کالبدی دانشگاه جست. تحولات مصلا (زمینچمن) و مسجد دانشگاه تهران نشان میدهد که تغییرات فضایی آنها در نسبت معناداری با تغییرات سیاسی رقم خورده است. تبارشناسی این دو فضا از طریق منابع کتابخانهای و آرشیوی، خاطرات مکتوب و تصاویر بهجامانده نشان میدهد که بهرهبرداری از آنها در آستانهی انقلاب اسلامی نسبت به دورهی پهلوی دگرگون شده و فضا به شکل دیگری مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین با تحلیل لایههای نمادین، کارکردی، گفتمانی و غیرگفتمانی مشخص میشود که هر دو فضا دچار تحولاتی ماهوی شده و از یک موقعیت تشریفاتی-سکولار در دورهی پیشاانقلابی به یک کانون اجتماعی-سیاسی در دورهی انقلابی تبدیل شدهاند. اما با تثبیت انقلاب و همزمان با وقوع انقلاب فرهنگی ماهیت مقدس فضاهای دینی دانشگاه مورد تأکید قرار گرفت و متعاقب آن، اقداماتی در جهت حفظ حریم مقدس آنها انجام شد.
